…zacz膮艂em kupowa膰 “Razem”. Co tydzie艅 wracam do domu, mam nowy egzemplarz tygodnika, a co miesi膮c magazynu. R臋ce ob艂adowane siatkami, wi臋c nie mog臋 otworzy膰 i zajrze膰 co w 艣rodku. Id臋 wi臋c i modle si臋, 偶eby zamiast mikro czy dekagry by艂a solidna, trudna gra. Chocia偶by taka, nad kt贸rymi si臋 siedzi ca艂ymi dniami, by j膮 zrozumie膰…

fragment listu do J.Ciesielskiego opublikowany w Razem

 

No i identycznie by艂o ze mn膮…tyle 偶e ci臋偶kich siat wtedy jeszcze nie nosi艂em. Praktycznie Magazyn Razem publikowa艂 co miesi膮c r贸偶norakie informacje na temat gier, ja przeczesywa艂em pod kioskiem od razu to pismo, je艣li pojawia艂a si臋 w niej informacja o grze planszowej (lub gra planszowa, bo i takie do艂膮cza艂o Razem) trzeba by艂o czeka膰 miesi膮c czasu (lub tydzie艅) na kolejny numer z nadziej膮 偶e Jacek Ciesielski opisze jak膮艣 fantastyczn膮 gr臋. Pisma by艂y wtedy absurdalnie tanie wiec kupowa艂o si臋 je jak leci (o ile uda艂o si臋 je wog贸le kupi膰…). Nie ulega w膮tpliwo艣ci, i偶 Jackowi Ciesielskiemu nale偶y si臋 miano Pioniera Gier Fabularnych w Polsce.

Tutaj mo偶na zobaczy膰 pokaz slajd贸w ze starymi skanami z gier fabularnych, wraz z komentarzami, tak jak to po dzi艣 dzie艅 pami臋tam. Postaram si臋 ich tam wrzuca膰 coraz wi臋cej skan贸w w miar臋 wolnego czasu. Warto zobaczy膰 jak to wygl膮da艂o kiedy艣 (cho膰 wi臋kszo艣膰 artyku艂贸w, wycink贸w itp. jest srodze spracowana. Historia publikacji papierowych dotycz膮cych gier fabularnych w Polsce do roku 1995.
Rok 1982
Wydana zostaje planszowa Labirynt 艢mierci, wierna kopia gry Death Maze Grega Costikyana, wydana przez Encore.
Rok 1984
Pojawia si臋 jedna z pierwszych polskich gier planszowych fantasy- W艂adca Podziemi – magazyn Razem nr. 35 i 43/84
Rok 1984
Ukazuje si臋 druga gra fantasy w Razem nr.35/85: pt. Monstrum
Rok 1985
Fikcje (numer potr贸jny numer z lipca, sierpnia), wrze艣nia fanzin 艢lakfy publikuje najobszerniejsz膮 dotychczas gr臋 paragrafow膮 osadzon膮 w realiach SF pierwotnie opracowan膮 przez Steva Jacksona pt. Kosmolot- Podr贸偶nik
Rok 1986
Pierwszy artyku艂 wzmiankuj膮cy o grach fabularnych, ukazuje si臋 w Razem nr.11/86.
Rok 1987
Magazyn Razem nr 5/87 – pierwszy du偶y artyku艂 na temat gier fabularnych (4 stronicowy!) pt. “Gry Fantazji”. Jacek Ciesielski opisuje w nim AD&D, Runequesta, WFRP, Middle-Earth’a oraz przelotnie wspomina o grach Elfquest, Stormbringer, Thieves World, Powers & Perils, Lost Worlds oraz grach planszowych fantasy.
Razem 8/87, Tygodnik Razem 32/87 Traveller – opis systemu
Razem 7 i 10/87- kr贸tkie wyt艂umaczenie czym s膮 gry paragrafowe
Razem 33 i 34/87: ukazuje sie paragrafowa gra pt. Dreszcz autorstwa Jacka Ciesielskiego, kt贸ry jak si臋 okaza艂o p贸藕niej niepozbawiony by艂 b艂臋d贸w (errat臋 opublikowano w nr.40/87)
Rok 1988
Dreszcz zostaje wydany drukiem przez Ultime w nak艂adzie 30.000 egzemplarzy jako 16 stronicowa broszurka A4 z kolorowa ok艂adk膮.
Wraz z artyku艂em w wrze艣niowej Fantastyce nr.72, pt. “Zabawa w fantastyk臋” autorstwa D. J. Torunia monopol na informacje o grach fabularnych w prasie traci magazyn Razem. Kolorowa galeria omawiaj膮ca gry RPG i bitewne, liczne zdj臋cia i informacje na temat gier w kilku artyku艂ach.
W tym samym czasie Jacek Ciesielski w Razem rozpoczyna cykliczne opisy r贸偶norakich gier fabularnych wydawanych w tamtym czasie na Zachodzie.
Razem nr.:
1/88 – Ghostbusters
3/88 – Atlantyda
5/88 – Traveller 2300
7/88 – Fantasolo, ale nie solo – tre艣ciwy (cho膰 kr贸tki) artyku艂, powsta艂 na bazie “Fighting Fantasy” Steava Jacksona, a traktowa艂 o tym jak przerobi膰 fantasolo(czyli gr臋 paragrafow膮) na gr臋 fabularn膮.
??- Paranoia – przedstawienie systemu
37-40/88 drukuje kolejna gr臋 paragrafow膮 pt. Goblin
Na rynku pojawia si臋 gra planszowa Magia i Miecz
Rok 1989
Pojawia si臋 seria historycznych gier ksi膮偶kowych pt. Wehiku艂 Czasu:
1. W poszukiwaniu Kr贸la Artura
2. Ostrze gilotyny – Arthur Byron Cover
3. Tajemnica Atlantydy – Jim Gasperini
4. Pier艣cienie Saturna – Arthur Byron Cover
5. Na tropie miast ze z艂ota. – Richard Glatzer
6. Piracki rejs – Jim Gasperini
7. W poszukiwaniu 藕r贸de艂 Nilu
8. 艢ladami Dinozaur贸w
9. Detektywi Scotland Yardu
10. Kurs na Antlantyd臋
Seria wydawana by艂a przez dwa lata.

Magazyn “Razem”:
Razem 9/98 Warhammer – opis WFRP i pe艂na charakterystyka Czarnego orka
Razem 4/89 – Transformers, Dragon Warriors
Razem 6/89 artyku艂 “Doublegame” opisuj膮cy innowacyjna gr臋 paragrafow膮 dla 2 os贸b, graj膮cy co kilka /kilkana艣cie paragraf贸w spotykali si臋 w jakim艣 okre艣lonym miejscu i dochodzi艂o do interakcji mi臋dzy dwoma graczami)
Rok 1990
W 3/90 numerze Fenixa ukazuje sie artyku艂 autorstwa Andrzeja Sapkowskiego pt. Role Playing Games kt贸ry by艂 p贸藕niej wst臋pem do gry jego autorstwa pt. Oko Yrhedessa
Rok 1991
Amber wydaje pierwszy tom paragraf贸wki Wojownik Autostrady autorstwa Joe Devera
I: Piek艂o na Autostradzie Amber, 1991
II: Przej艣cie przez G贸ry Masakry, Amber 1991
III: Strefa 艢mierci, Amber 1992
IV: Ostatni Etap, Amber 1993
Rok 1993
(21 marca) Ukazuje sie pierwszy numer pisma po艣wi臋conego grom fabularnym i strategicznym Magia i Miecz. W tym roku ukazuj膮 si臋 jeszcze kolejne cztery numery (tutaj znajduje si臋 baza danych o czasopismach- 2, 3, 4, 5). Od pierwszych numer贸w w pi艣mie publikowany w cz臋艣ciach jest gra fabularna Kryszta艂y Czasu, w kt贸r膮 bez wi臋kszych problem贸w mo偶na gra膰 od 4 numeru, gdzie opublikowane zostaj膮 zasady losowania postaci.
Lubelski klub Cytadela wydaje (w 100 egz.) pierwsze polskie “klubowe” t艂umaczenie Warhammera (wydruk z TAG’a – polskiego DOS’owego edytora tekstu)
Rok 1994
Obok Magii i Miecz pojawia sie konkurencyjne pismo Z艂oty Smok – miesi臋cznik traktuj膮cy o grach fabularnych, ukazuj膮 sie dwa numery- listopadowy i grudniowy
Ukazuje si臋 zerowy numer zinu Fanzin (potem przemianowany na K6)
W Gamblerze pojawiaj膮 si臋 artyku艂y dotycz膮ce gier fabularnych, podobnie w pi艣mie
Top Secret ’94:
04/94 RPG a co to za zwierz – brak autora. Og贸lny opis gier fabularnych, wspomniane kilka system贸w.
05/94 Warhammer – przedstawienie systemu – Artur Marciniak
09/94 Cyberpunk 2020 – przedstawienie systemu – Jacek Brzezinski
10/94 Shadowrun – przedstawienie systemu – Rafal Ga艂ecki
11/94 Kr贸tki poradnik aktora – Rafal Nowocie艅. Artyku艂 omawiaj膮cy techniki odgrywania postaci.
12/94 Warhammer i co dalej – Artur Marciniak. Prezentacja Liczmistrza, Galerii Bohater贸w, Ksi臋gi Wiedzy Tajemnej oraz Potepie艅ca

Ko艅cem roku MAG (dawna Sfera) wydaje polskoj臋zyczn膮 wersje Warhammera (pierwszy podr臋cznik do gry fabularnej !!!), od tego momentu przez Polsk臋 zaczyna toczy膰 si臋 lawina ko艣ci dziesi臋cio艣ciennych.

 

PS.
Warto napomkn膮膰 偶e w latach 89-91 pojawi艂y si臋 pliki .txt z t艂umaczeniem Players Handbook do AD&D, oraz Kryszta艂y Czasu, oraz magazyny dyskietkowe takie jak np. Necronomicon
Zbieraj膮c informacje na temat historii gier fabularnych odnotowali艣my r贸wnie偶 informacje o grach planszowych takich jak Labirynt 艢mierci, czy Magia i Miecz gdy偶 by艂y one 艣ci艣le powi膮zane z gatunkiem, kt贸rych dotyczy艂y badania. To samo tyczy si臋 gier paragrafowych, gdy偶 dzi臋ki artyku艂owi Jacka Ciesielskiego “Fantasolo ale nie solo?” raczkuj膮cy w Polsce eRPGowcy mogli je przerobi膰 “prawie” na gr臋 fabularn膮.

Powy偶sza historia gier fabularnych w Polsce powsta艂a na forum polter.pl, w tym temacie, samo zbieranie informacji trwa艂o prawie rok, tak wi臋c warto wymieni膰 chocia偶 z nick贸w osoby, kt贸re aktywnie udzielaj膮cym si臋 w tym temacie: Drozdal, Tyhagara, Ramel, Beamhit, Seji, mattnes, Pers, moja nieskromna osoba i wielu innych kt贸rych je艣li pomin膮艂em przepraszam.

 

Artyku艂 na gry fabularne napisa艂: Borejko